Lý do vì sao các trận chung kết World Cup không ưu tiên khán giả châu Á

Do phần lớn các trận chung kết World Cup trong lịch sử là cuộc đối đầu giữa những đội tuyển đến từ châu Âu và Nam Mỹ, FIFA thường tính toán để khung giờ phù hợp nhất với hai thị trường bóng đá lớn này hơn thị trường châu Á và châu Đại Dương.

Hai khu vực này cũng là nơi bóng đá có sức ảnh hưởng mạnh nhất, sở hữu nhiều đội tuyển hàng đầu và lượng người hâm mộ đông đảo, cho nên người hâm mộ luôn gọi vui FIFA World Cup là Copa America và Euro mở rộng.

Từ World Cup 1990 tại Italy, xu hướng phát sóng và tổ chức trận đấu chung kết ưu tiên khán giả châu Âu và châu Mỹ đã thể hiện rõ. Trận chung kết giữa Tây Đức và Argentina diễn ra lúc 20h00 tại Rome, tương đương khoảng 19h00 tại Anh và từ 11h00 đến 15h00 tại các khu vực khác nhau của nước Mỹ (từ bờ Tây đến bờ Đông, Nam Mỹ).

Đây là khung giờ buổi tối lý tưởng tại châu Âu, đồng thời vẫn tạo điều kiện để khán giả Mỹ có thể theo dõi vào ban ngày. Tuy nhiên, người Việt phải xem World Cup lúc 1 giờ sáng hôm sau.

Đến World Cup 1994 tại Mỹ, FIFA phải điều chỉnh theo múi giờ toàn cầu. Trận chung kết diễn ra lúc 12h30 trưa tại California - bờ tây nước Mỹ. Dù đây là thời điểm khắc nghiệt đối với cầu thủ do nhiệt độ cao tại California, việc tổ chức vào buổi trưa giúp khán giả châu Âu theo dõi vào khoảng 20h30-21h30 buổi tối, đúng khung giờ vàng của truyền hình, trong khi những người xem ở châu Mỹ xem từ 12h30-17h39 chiều.

Ngược lại, những người sống ở châu Á vẫn phải thức trắng đêm để xem trận cầu kinh điển giữa Brazil và Italy.

Sau đó, nhiều kỳ World Cup tiếp tục duy trì xu hướng đưa trận chung kết vào thời điểm thuận lợi cho châu Âu. World Cup 1998 tại Pháp, trận chung kết Pháp gặp Brazil diễn ra lúc 21h00 tại Paris. World Cup 2006 tại Đức tổ chức trận chung kết Italy gặp Pháp lúc 20h00 tại Berlin, còn World Cup 2010 tại Nam Phi diễn ra lúc 20h30 tại Johannesburg.

Những khung giờ này đều giúp khán giả châu Âu theo dõi vào buổi tối – thời điểm có lượng người xem truyền hình cao nhất cũng như thuận lợi với người sống khu vực châu Mỹ và Nam Mỹ xem vào buổi trưa, chiều.

Tại World Cup 2002 ở Nhật Bản và Hàn Quốc, cán cân giờ phát sóng thay đổi khi giải đấu lần đầu tiên được tổ chức tại châu Á. Trận chung kết giữa Brazil và Đức diễn ra lúc 20h00 tại Yokohama (Nhật Bản), tương đương khoảng 13h00 tại châu Âu, 7-8h00 sáng tại Mỹ và Nam Mỹ, và 18h00 tại Việt Nam.

Đây là một trong những kỳ World Cup hiếm hoi mang lại lợi thế lớn cho người hâm mộ châu Á, khi khán giả Việt Nam có thể theo dõi trận đấu vào buổi tối thay vì phải thức khuya hoặc dậy sớm như nhiều kỳ World Cup khác.

Khi World Cup trở lại Nam Mỹ năm 2014, FIFA tiếp tục ưu tiên các thị trường truyền hình lớn ở châu Âu và Nam Mỹ. Trận chung kết Đức gặp Argentina diễn ra lúc 16h00 tại Rio de Janeiro, tương đương khoảng 21h00 tại châu Âu và 15h00 tại Mỹ (ET). Việc thi đấu vào buổi chiều tại Brazil giúp châu Âu có một khung giờ theo dõi thuận lợi trong khi người Việt phải bật TV xem lúc 2 giờ sáng giờ Việt Nam.

World Cup 2018 tại Nga là một trường hợp cân bằng hơn. Trận chung kết Pháp gặp Croatia diễn ra lúc 18h00 tại Moscow, tương đương khoảng 17h00 tại Tây Âu và 11h00 tại Mỹ. Trong khi đó, World Cup 2022 tại Qatar tiếp tục tạo lợi thế lớn cho khán giả châu Á khi trận chung kết Argentina gặp Pháp diễn ra lúc 18h00 tại Lusail, tương đương khoảng 22h00 tại Việt Nam.

Giờ này tuy vẫn muộn nhưng đỡ hơn việc cổ động viên Việt Nam phải xem lúc 2 giờ sáng hôm sau như các kỳ khác.

Đến World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico, trận chung kết giữa Argentina và Tây Ban Nha diễn ra lúc 15h00 tại New Jersey. Khác với năm 1994, khi chung kết World Cup diễn ra ở bờ Tây nước Mỹ, thời gian thi đấu ở bờ Đông lúc 3 giờ chiều tương ứng khoảng 20h00 tại Anh và 21h00 tại Tây Ban Nha, Pháp, Đức, đúng khung giờ vàng của truyền hình châu Âu, đồng thời phù hợp với khán giả Nam Mỹ vào buổi chiều trong khi khán giả đến xem ở sân vận động Metlife cho rằng thời tiết thuận lợi, không quá nóng gắt với nhiệt độ dao động 27-28 độ C.

Trong khi, người hâm mộ châu Á, đặc biệt là Việt Nam phải thức trắng xem World Cup từ 2h00 sáng đến gần 6h00 sáng hôm sau.

Nhìn từ World Cup 1990 đến nay, FIFA thường phải ưu tiên các thị trường bóng đá lớn nhất. Khi giải đấu tổ chức tại châu Âu hoặc châu Mỹ, trận chung kết thường được xếp vào khung giờ thuận lợi cho châu Âu, trong khi người hâm mộ châu Á và châu Đại Dương thường phải theo dõi vào nửa đêm hoặc rạng sáng.

Bên cạnh yếu tố thể thao, lượng người xem và giá trị thương mại cũng đóng vai trò quan trọng. Châu Âu và Nam Mỹ sở hữu lượng người hâm mộ lớn, nhiều nền bóng đá hàng đầu và thị trường bản quyền truyền hình có giá trị cao, nên FIFA cần tối ưu giờ thi đấu để tăng sức hút toàn cầu.

Chỉ khi World Cup tổ chức tại các khu vực châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc năm 2002 hay châu Đại Dương, Đông Nam Á đăng cai, người hâm mộ Việt Nam và phần lớn châu Á mới có cơ hội xem trận chung kết vào buổi tối.

Ngược lại, dù châu Âu và châu Mỹ phải xem vào ban ngày khi giải đấu diễn ra tại châu Á, đây thường vẫn là những khung giờ thuận lợi hơn so với việc khán giả châu Á phải thức khuya hoặc rạng sáng hôm sau để xem.

THÀNH NAM (tổng hợp)